आज भदौ १२ गते देशभर जनै पूर्णिमा तथा रक्षा बन्धन पर्व मनाइँदैछ। हिन्दू धर्मावलम्बीका लागि विशेष धार्मिक महत्व बोकेको यस पर्वलाई ऋषितर्पणी, क्वाँटी पूर्णिमा तथा गुँस्पुन्हिः का रूपमा समेत मनाउने गरिन्छ।
जनै पूर्णिमाका दिन विशेषगरी ब्राह्मण तथा क्षेत्री समुदायका पुरुषहरूले पुरानो जनै फेरेर नयाँ जनै धारण गर्ने चलन छ। यस अवसरमा पुरोहितबाट विधिपूर्वक मन्त्र उच्चारण गरी जनै फेर्ने तथा धार्मिक कर्म गर्ने गरिन्छ।
त्यस्तै, आजै रक्षा बन्धन अर्थात् डोरो बाँध्ने परम्परा पनि छ। पुरोहित तथा गुरुहरूले मन्त्रसहित हातमा रक्षा डोरो बाँधिदिने चलन छ। यसलाई धार्मिक तथा सांस्कृतिक रूपमा सुरक्षा, शुभता र मंगलकामनाको प्रतीक मानिन्छ।
जनै पूर्णिमाको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष ऋषितर्पणी हो। यस दिन वैदिक परम्पराअनुसार ऋषिहरूको स्मरण तथा तर्पण गर्ने गरिन्छ। कतिपय स्थानमा धार्मिक विधिअनुसार नदी, कुण्ड तथा तीर्थस्थलमा स्नान गरी पूजा–आराधना गर्ने चलनसमेत रहेको छ।
आजको दिनलाई क्वाँटी खाने दिन का रूपमा पनि मनाइन्छ। विभिन्न प्रकारका नौ गेडागुडी मिसाएर बनाइएको क्वाँटी पकाएर खाने परम्परा छ। क्वाँटीलाई पौष्टिक परिकारका रूपमा समेत लिइन्छ।
नेपालका विभिन्न समुदायमा जनै पूर्णिमा फरक–फरक सांस्कृतिक परम्परासहित मनाइन्छ। नेवार समुदायमा यस पर्वलाई गुँस्पुन्हिः का रूपमा मनाइन्छ भने तराई तथा अन्य क्षेत्रमा पनि रक्षा बन्धनका रूपमा विशेष महत्वका साथ मनाउने गरिन्छ।
सरकारको २०८३ सालको सार्वजनिक बिदा सूचीअनुसार भदौ १२ गते जनै पूर्णिमा तथा रक्षा बन्धनको सार्वजनिक बिदा रहेको छ।
आजको पर्वले धार्मिक आस्था, पारिवारिक सम्बन्ध, सामाजिक सद्भाव र नेपाली मौलिक संस्कृतिको संरक्षणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएको छ।
नयाँ दीप डटकमका तर्फबाट सम्पूर्ण नेपालीमा जनै पूर्णिमा तथा रक्षा बन्धनको हार्दिक शुभकामना।
