विचार/ब्लग

लमजुङको बेसीशहर नगरपालिका वडा नं ११ मा बसोबास गर्ने रुद्रनिधी तिवारी अहिले ८१ वर्षको हुनुभयो । २००० साल साउन २३ गते बुवा विश्वनिधी तिवारी र आमा शिवकुमारी तिवारीका ५ सन्तान मध्ये जेठो सन्तानको रुपमा जन्मनुभयो । बाल्यकाल देखि नै साहित्य तथा लोक गायन र व्यङ्व्यमा रुची राख्ने तिवारीले ३७ वर्ष शिक्षण पेसामा सेवा गर्नुभयो । परिवारको जेठो सन्तान भएकाले उहाँ ९ वर्षको हुदाँ हजुरबुवाआमाले रहरमा ९ वर्ष कै इश्वरी तिवारीसगँ बिवाह गरिदिनुभयो । ७२ वर्ष सम्म पनि उहाँहरुको जोडीमा रहर… पुरा पढौ

विक्रम सम्वत् १९८४ फागुनको २१ गते बाबु कुलबहादुर पौडेल र माता आफली पौडेलबाट लमजुङको बेसीशहरमा जन्मनु भएका तिलक बहादुर पौडेल अहिले ९७ वर्षको हुनुभयो । करिब एक शताब्दीको नजिकै पुग्दा पनि उहाँको स्मरण शक्ति युवा उमेर कै जस्तै छ । बेसीशहरमा रहेका दर्जनौ संघ, संस्थामा उहाँ संस्थापक अध्यक्ष भएर काम गर्नुभएको छ । समाज परिवर्तन र विकासको मुख्य आधार शिक्षा नै हो र यसबाट कोही पनि वञ्चित हुनुहुदैन भन्ने मान्यतामा विश्वास राख्ने पौडेलको सक्रियतामा जनविकास मावि चण्डीडाँडा र जनविकास मावि… पुरा पढौ

सर्वप्रथम त आफ्नो हकहितका लागी संघर्षमा उत्रनुभएका सम्पूर्ण गुरुवर्गहरुमा सफलताको लागी शुभकामना दिनै पर्छ । समाजको कुनै पनि वर्गले आफ्नो अधिकारका लागी संघर्ष गर्न पाउनु प्राकृतिक अधिकार पनि हो । अधिकार खोज्ने गुरुवर्गलाई कर्तव्यको पाठ सबैलाई के कस्तो पढाउनुभएछ ? र आफैंले के कति पढ्नु भएछ ? चिन्तन मनन गर्नुपर्ने विषय बनेको तत्थ्य समयले सिक्न पर्ने बनाएको अनुभव भैरहेको छ । म को हुँ ? भनी सबैलाई चिनाउने र बुझाउने गुरुहरुले आफ्नै परिचय कस्तो बनाउनु भएको रहेछ, अहिलेको आवश्यकताले केहि… पुरा पढौ

पहिले–पहिलेको समयमा भौतिक बिकास र प्रविधि अहिलेको जस्तो थिएन, यातायातका साधन सहज थिएन मोवाइल फोनको सुविधा थिएन, विदेश जाने लहर थिएन, थोरै जागिर बाहेक पशुपालन र खेतीपातीबाट धेरैको गुजारा चलेको हुन्थ्यो । विवाह भएर टाढा टाढा पुगेका चेलिहरु बर्षदिनको तीज मनाउन घरमा बिदा लिएर मुस्किलले माईत जान पाउथे, माईती लिन आउने बाटो हेरेर बसेका चेली माईत जान पाए खुसी हुन्थे नत्र दुखि हुन्थे । बर्षभरिको खेतीपाती र घरको कामकाजबाट आत्तिएर बसेका चेलीबेटीलाई कतिबेला माईत जान पाईन्छ भन्ने हुन्थ्यो । तीजको… पुरा पढौ

महान मान्छे उसको आचरण, संस्कार, बोली, व्यावहार र विचारले झल्काउँछ न रुपले, न धनले, न पद वा पोजिसनले, न कुल घरानले, मानिस महान् बन्न उपकार सहितको महान सोच चाहिन्छ लमजुङमा देखिएको एउटा त्यस्तो महान सोचको व्यक्ति हुन अनिता अधिकारी । समाजमा विभिन्न विचार बोकेका मानिसहरुको बसोवास हुन्छ, फरक रहनसह , बोलिवचन, संस्कार, धर्म संस्कृति, आचरण भएका मानिसहरुको मिलनले समाजको संरचना बनेको हुन्छ । मानव त्यसलाई भनिन्छ जो मानविय मुल्य मान्यताको मर्यादा पालना गरेको हुन्छ । समाजमा प्रायजसो सबै आफ्ना लागि… पुरा पढौ

१. २००७ सालपछि विद्यालय खोल्ने नेपालमा लहर नै चल्यो । मुलुकका सबैजसो विद्यालय अभिभावकहरूले नै खोलेका हुन् । कस्तो शिक्षक राख्ने, कति तलब दिने, कहाँ खोल्ने, कस्तो स्कुलघर बनाउने, सबै अभिभावकले नै गर्दै आए। मानामुठी बटुलेर विद्यालय सञ्चालनमा ल्याए । विद्यालय सबै अभिभावकहरूको कुनै न कुनै प्रकारको स्वामित्व र चासो थियो। २. शिक्षालाई राष्ट्रियकरण गर्ने राजा महेन्द्रको कदमपछि अभिभावकहरूको स्वामित्व र संलग्नता काटियो । अभिभावकहरूको छनोटमा बन्ने विद्यालय व्यवस्थापन समिति पञ्चायतको एक कालमा त बडाहाकिम र अञ्चलाधीशको अधिकारक्षेत्रमा राखियो। नयाँ शिक्षाको आकर्षक नारापछि… पुरा पढौ

पाेखरा, २८ मंसिर । कल्पना चिलुवालसमय परिवर्तनशील छ । यस परिवर्तनशील समयलाई शिक्षा, चेतना, सञ्चार माध्यम, वैज्ञानिक उपकरण आदिले अझ द्रुत गतिमा बदल्दै लगेको छ । जसको प्रभाव समाज, संस्कृति हु्ँदै व्यक्ति विशेषमा टड्कारो रुपमा देखिन थालेको छ । यस्तै कुराहरु मध्ये नेपाली समाजमा रजस्वला अर्थात् महिनावारी भएकी महिलालाई हेर्ने दृष्टिकोण पनि एक हो । नेपालमा विशेष गरी ब्राम्हण ÷क्षेत्री समाजमा महिलालाई रजस्वला हुँदा भान्छाको काम लगायत पूजाआजा आदि कार्य गर्न रोक लगाइन्छ । यसको प्रभाव परेका अन्य समूदायले पनि… पुरा पढौ

बाजुङ-बाउसेबाट बिहान ६:०० बजे विश्व विशेष, अञ्जानबाबु र म फलाँटेडाँडा एकाएँ हिंडाइ (एकदिने पदयात्रा)का लागि निस्क्यौं, झोलामा केही बेलौंती, पानीको बोतल र छाता राखेर! खँदरा, भौरकवन, खोलाखेत-पातीखोला हुँदै देउराली-पूर्णगाउँ पुग्यौं, बिहान १०:३० बजे। पूर्णगाउँमा खाजा खाएर, खाजा खुवाउने गरुङसेनी आमाले झोलामा राखिदिएको टिमुर र ओखर झोलामा बोकेर हामी फेरि उकालो चढ्यौं। भेडीचरनको बाटो, भेडीबथान सँगसँगै र भेडामालिक लीलबहादुर मगरसँग गफ गर्दैगर्दै बाटो काट्यौं। पूर्णगाउँबाट उकालो चढेपछि गौंडागौंडामा, छपनी-छपनीमा र चौताराका सिंढीसिंढीमामा बिसाइ फेरिरह्यौं, यो उकालो जति कठिन थियो, त्योभन्दा कठिन… पुरा पढौ

म प्राथमिक बिद्यालयमा पढदै गर्दा नेपालमा पञ्चायति ब्यबस्था किशोर उमेरको थियो। मेरो बाल मस्तिषमा पञ्चायति ब्यबस्था भनेको कुनै फलफुल वा अन्नको जात होला जस्तो लाग्दथ्यो। किनभने पञ्चयती ब्यबस्था नेपालको हावा-पानी र माटो सुहाउदो ब्यबस्था हो भनिथ्यो। किसानहरुको कुराकानी सुन्दा  हावा-पानी र माटोको कुरा कुनै अन्न वा बिरुवा सँग सम्वन्धित हुन्थ्यो। “वर्ग समन्वय”को धरातलमा “हुकुम”बाट सन्चालित त्यो ब्यबस्था बयस्क उमेरमै अवसान भयो। ब्यबस्थाको त अवसान भयो तर पनि हावा, पानी र माटो सुहाउदो (जनता सुहाउदो होईन) ब्यबस्थाका अवसानको रुपमा रहेका प्रबृती… पुरा पढौ

यो सालको मनसुनी वर्षा सुरु हुनासाथ सिन्धुपाल्चोकको मेलम्ची बजार बगायो । त्यसको दुई हप्तापछि पुनः मेलम्ची र इन्द्रावतीमा आएको बाढीले मेलम्ची खानेपानी आयोजनाको इन्टेक साइटलाई थप पाँच मिटर बाक्लो गेग्रानले पुरिदियो । अघिल्लो बाढीले नै १० मिटर पुरेको भनिएको थियो । मेलम्चीको प्रायः सबै बगरमा १०–१५ मिटर बाक्लो गेग्रान थुप्रियो र खोला बजारतिर पस्यो । मेलम्ची किनारका सयौँ रोपनी खेतीयोग्य जमिन र गाउँघरमा व्यापक क्षति पुग्यो । मनसुन सकिनै लाग्दा (भाद्र २० गते राति) काठमाडौँ उपत्यकामा परेको ‘आरिघोप्टे वर्षा’ ले… पुरा पढौ